6 manieren om te zien of een orang-oetanopvang ethisch is (volgens natuurbeschermers)

We geven het meteen toe: als je reist, is het ontzettend lastig om uit te zoeken welke wildreservaten ethisch zijn en welke niet. Borneo staat bekend om zijn wildlife, vooral om de orang-oetans, die alleen op Borneo en Sumatra voorkomen — en de 2 bekendste reservaten zijn Sepilok (bij Sandakan, Maleisië) en Semenggoh (bij Kuching, Maleisië).

Helaas is niet elk wildreservaat betrouwbaar. Nu reizigers zich steeds bewuster worden van de onethische praktijken van fokcentra voor wilde dieren en ongereguleerde dierentuinen langs de weg, proberen sommige zich te herpositioneren als "opvang" of "reddingscentrum".

Zelfs toen we ons van tevoren hadden ingelezen, vonden we online vooral enthousiaste verhalen over hoe ethisch zowel Sepilok als Semenggoh zouden zijn, maar we wisten dat dat misschien niet het hele verhaal was.

Dus spraken we met natuurbeschermers om te begrijpen waar we op moeten letten, en gingen we zelf kijken!

Hier zijn 6 manieren om te zien of het wildreservaat dat je bezoekt ethisch is.

1. Worden de wilde dieren gevoerd of zijn er natuurlijke voedselbronnen?

Hoewel beide reservaten voederplekken voor de orang-oetans hebben, is het ook belangrijk dat er natuurlijke voedselbronnen zijn.

Natuurlijke voedselbronnen zijn belangrijk, omdat de orang-oetans dan nog steeds zelf voedsel kunnen zoeken. In Semenggoh is het bijvoorbeeld een positief teken dat je tijdens het fruitseizoen nauwelijks orang-oetans bij de voederplekken ziet, omdat ze dan allemaal in de jungle zelf op zoek zijn naar fruit.

Beide reservaten hadden natuurlijke voedselbronnen, maar we merkten dat de orang-oetans in Sepilok sterker afhankelijk waren van voeding door mensen.

2. Zijn er rangers in de buurt?

In Semenggoh waren veel rangers aanwezig om bezoekers en groepen te begeleiden. Dat vinden we belangrijk, zodat mensen zich op zulke plekken goed gedragen. In Sepilok waren dat er helaas een stuk minder.

Bij de voederplekken waren in Sepilok geen rangers in de buurt, waardoor bezoekers behoorlijk luidruchtig waren. Omdat orang-oetans van nature schuwe dieren zijn, zorgt menselijk lawaai voor stress bij hen. Vanuit dit perspectief geven we daarom de voorkeur aan Semenggoh, omdat daar veel rangers aanwezig waren om erop toe te zien dat bezoekers weten hoe ze zich in de buurt van orang-oetans moeten gedragen.

3. Hoe vertrouwd zijn de orang-oetans met mensen?

Orang-oetans zijn van nature erg schuw, en in het wild kijken ze liever van een afstandje naar mensen, vanachter een boomtak. Kom je dus orang-oetans tegen die te vertrouwd zijn met mensen — die mensen benaderen of dichtbij genoeg komen voor een selfie — dan is dat een ENORME rode vlag. Dat betekent dat ze zo tam zijn gemaakt dat ze niet meer terug de natuur in kunnen.

Terwijl de orang-oetans in Semenggoh afstand hielden van mensen en niet graag dichtbij kwamen, leken de orang-oetans in Sepilok veel vertrouwder met mensen en liepen ze vaak dicht langs mensen. Dat is voor ons een rode vlag omdat dit betekent dat ze tammer zijn dan wild.

De voederplek voor de orang-oetans in Semenggoh lag ook veel verder weg dan die in Sepilok, wat ons ook een aanwijzing gaf over hoe vertrouwd de orang-oetans met mensen waren.

4. Moeten ze kunstjes doen of mag je ze aanraken?

Bij allebei hoefden de orang-oetans niets te doen voor publiek en mochten bezoekers ze op geen enkele manier aanraken, wat geweldig was!

Anders dan andere punten op de lijst, die niet altijd voor 100% een dealbreaker zijn, is dit voor ELK wildreservaat het grootste absolute nee. Als wilde dieren gedwongen worden om iets op te voeren voor vreemden, dan zal er achter de schermen er onvermijdelijk sprake zal zijn van misbruik en onethisch gedrag zijn.

Wees extra voorzichtig met elk opvangcentrum waar bezoekers de dieren mogen aanraken of vasthouden, want geen enkel betrouwbaar wildopvangcentrum staat zulke interacties toe.

5. Hoeveel ruimte hebben ze?

Beide reservaten hadden veel ruimte voor de orang-oetans, wat voor ons een goed teken was, al had Semenggoh vergeleken met Sepilok wel veel meer open ruimte. Het is belangrijk om de leefomstandigheden van de dieren goed te bekijken en na te gaan of hun verblijven hun natuurlijke leefgebied nabootsen.

Let op bij verblijven die klein zijn, betonnen vloeren hebben of omringd zijn door gaashekken. Het opvangcentrum moet ernaar streven om de natuurlijke leefomgeving van de dieren zo goed mogelijk na te bootsen.

6. Lopen ze op vier of op twee benen?

Voor natuurbeschermers kan het een waarschuwingssignaal zijn als orang-oetans op twee benen lopen in plaats van op vier, omdat dat erop kan wijzen dat ze zo gewend zijn geraakt aan menselijk gedrag dat ze het nabootsen. In het wild lopen orang-oetans over het algemeen op vier ledematen, al zijn ze af en toe ook op twee benen gezien.

In Semenggoh zagen we dat de meeste orang-oetans op vier poten lopen, terwijl het in Sepilok iets vaker voorkwam dat orang-oetans op twee benen liepen.

Voor wie van wilde dieren houdt, is een van de mooiste dingen aan reizen dat je wilde dieren in hun natuurlijke omgeving over de hele wereld kunt zien. Het laatste wat je wilt, is onbedoeld mishandeling, uitbuiting of schade aan dieren steunen in naam van toerisme. Daarom is het belangrijk om bewuste keuzes te maken en te kiezen voor ethische opvangcentra en natuurreservaten.

Wij vinden dat wilde dieren een zo wild mogelijk leven moeten leiden, met zo min mogelijk menselijk contact. Persoonlijk zien we orang-oetans nog altijd het liefst in hun meest natuurlijke leefgebied, dus als we moesten kiezen, zouden we voor Semenggoh gaan!

Nawoord: Dit is echt een ingewikkeld onderwerp. Hoewel Semenggoh onze voorkeursplek is om orang-oetans te zien, hebben we in Sepilok geen onethisch gedrag opgemerkt. Dus ook al was Sepilok misschien niet zo duurzaam als we hadden gewild, het is absoluut niet onethisch.

Bekijk al onze ervaringen in Semenggoh en Sepilok.